Türkiye Makarna Pazarı

Büyüklüğü 1 milyar doları bulan Türk makarna sektöründe 24 üretici faaliyet gösteriyor. Üretim ve ihracatında önemli bir konumda olduğumuz makarna sektörü Türkiye’de her geçen yıl büyüyor. Ham madde kaynaklarına yakın yerlerde faaliyet gösteren makarna üreticileri 40 bin kişiye direkt ve dolaylı olarak istihdam sağlıyor. AB Ülkelerinin haksız kota uygulamalarına rağmen ihracatta İtalya’nın ardından ikinci sırada yer alıyoruz. Son yıllarda ev dışında da tercih edilen bir ürün haline gelen makarnada iç tüketim rakamlarında da ön sıralara yükseliyoruz. Tüketimde 18. sıradan, 8. sıraya yükseldik. Kişi başı tüketim 8 kilogram.

Türkiye dünya makarna pazarındaki yerini güçlendirmeye devam ediyor. Son 10 yılda kendisini önemli ölçüde yenileyen makarna sektörü, üretimde dünyadaki son teknolojiyi kullanıyor. Kalite ve fiyatta diğer ülkelerle rekabette önde yer alıyor. Makarnalık durum buğdayının ana üretim merkezi olan Mezopotamya bölgesi ve tarımsal alanların yüzde 49’unun buğday ekim alanı olduğu Türkiye sektördeki ağırlığını her geçen gün daha da arttırıyor.

Sonsuz zenginlikte ve birçok şekilde farklı kültürlere uyum sağlama yeteneği ile makarna, beslenmenin temel gereksinimlerini karşılayabilme kapasitesine sahiptir. Ayrıca mutfakta en çok aranan deneyleri artırabilen bir besindir. Bu nedenle çok seviliyor ve tüm dünyada tüketiliyor.

Ülke olarak buğdaydan imal edilen un, makarna ve bulgur sektörlerinde oldukça iyi durumdayız. Türkiye, un ve bulgur üretiminde ve ihracatında dünya birincisi iken makarna üretiminde dünya üçüncüsüyüz. Ancak makarna ihracatında korumalı pazar nedeniyle dünya ikincisi durumundayız. Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin uyguladığı 20 tonluk kota yüzünden sınırla sayıda ihracat yaptığımız Avrupa pazarını İtalyan firmalar domine etmiş durumda. AB’ye yapılan satışlar dışarıda tutulduğunda Türkiye makarna ihracatında dünyada pazar liderliğini İtalya’dan alıyor. Üretim ve ihracatında dünya sıralamalarının zirvesinde yer alan Türkiye, dünya makarna tüketimi sıralamasında ise 8’inci sırada yer alıyor. Kişi başına yıllık 8 kilogramı geçen makarna tüketiminin 10 kilograma çıkarılması hedefleniyor.

160 ÜLKEYE İHRACAT
Birçok ülkenin sadece kendi tüketimlerini karşılamak için makarna üretimi yaptığı sektörde, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu az sayıda ülke kendi tüketimlerinin yanında ihracat da gerçekleştiriyor. Türkiye şuanda 160’a yakın ülkeye makarna ihraç ediyor. Sektörün önde gelen isimleri ürünün ham maddesi olan durum buğdayının çok yüksek kalitede olduğu ve üretimde daha fazla kullanılması halinde dünyanın en büyük makarna ihracatçısı olabileceğini belirtiyor.

Türk makarna sektörü, Afrika’nın yanı sıra Japonya, Irak ve Venezuela’ya kadar yayılan bir ihracat ağı var. Üreticiler pazarı genişletmek ve satılan ürün miktarını artırmak için büyük gayret gösteriyor. Ancak son dönemde Irak’la yaşanan gerilim sektörü bu Pazarı kaybetme noktasına getirdi.

Kuraklık ve yoksulluk sebebiyle gıda ihtiyacı daha çok küresel yardım kuruluşlarının destekleriyle karşılanan Afrika ülkeleri uzun süreli saklanabilmesi ve uygun fiyatı nedeniyle çok fazla makarna tüketiyor. Yoksulluğun hüküm sürdüğü kıtada kullanılan birçok gıda maddesi gibi makarna da Türk firmaları tarafından karşılanıyor. Öyle ki Türkiye’nin makarna ihracatının yüzde 68’i bu kıtaya yapılıyor.

24 BÜYÜK ÜRETİCİ VAR
İki büyük dernek tarafından temsil edilen Türk makarna sektörü 24 büyük üreticiyle dünyada söz sahibi olmayı başarmış durumda. İhracatını her geçen arttıran makarna sektörü 2016 yılında 831 bin ton ürün satarak ülkeye 422 milyon dolar kaynak girişi sağladı. Sektör 2017 senesinde 1 milyon 55 bin ton ürün satarak 490 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirildi. 2018 yılını 1 milyon 208 bin ton ile ve 561 milyon dolarlık ihracatla kapan sektör 2019 yılının ilk 5 ayında yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen geçen yılın aynı dönemine göre artış sağladı. Sektör bu yılın ilk 5 ayında 550 bin ton ürüne karşılık 255 milyon dolarlık ihracat yapıldı.

160’tan fazla ülkeye ihracat yapan Türk makarna sektörüne Irak’tan kötü haber geldi. Irak Hükümeti, yumurta, içecek ve dondurma ithalatının ardından makarna, sofralık tuz ve şehriye ithalatını da yasaklıyor. Ticaret Bakanlığı Bağdat Ticaret Müşavirliği’nden ihracatçı birliklerine gönderilen yazıda, söz konusu yasağı, Irak Gümrükler Genel İdaresi resmi sosyal medya hesabı üzerinden 19 Haziran 2019 tarihinde yayımladığı duyuru ile paylaştı. Buna göre, Irak Bakanlar Kurulu’nun 28 Mayıs 2019 tarihli toplantısında, “şehriye türleri ve makarna çeşitlerinin” ithalatının yasaklamasına karar verilirken, söz konusu Bakanlar Kurulu Kararının bir yıl yürürlükte kalacağı belirtildi.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre Türkiye, 2018 yılında 553 milyon dolar karşılığı 1 milyon 208 bin ton makarna ihraç ederken, Irak, 78 bin 200 ton karşılığı 32,7 milyon dolarlık ihracatla, ilk 10 ülke arasında yer aldı. Irak’a 2019 yılının ilk 5 ayında ise 11,5 milyon dolar karşılığı 29 bin ton makarna ihraç edildi. Irak’ın ithalat yasağı, başta Gaziantep olmak üzere özellikle Güneydoğu Anadolu bölgesindeki makarna ihracatçılarını olumsuz etkileyecek.

Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Başkanı Abdülkadir Külahçıoğlu

Konuyu yakından takip ettiklerini belirten Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Başkanı Abdülkadir Külahçıoğlu, Türkiye makarna ihracatının yüzde 68’inin Afrika kıtasına yapıldığını söyledi. Kararın Türkiye-Irak arasında devam eden gergin siyasi ilişkiler ve Irak’ta kurulan makarna fabrikalarıyla yerli üretimi yaygınlaştırma çabası olduğunu dile getirdi.

Külahçıoğlu şunları söyledi:
Karar bir yıl süre ile geçici gibi görünmesine rağmen makarna sektörü olarak bir kere çıktığınız zaman raflara tekrar girmeniz çok zor. Mutlaka Pazar başkaları tarafından domine edilecektir ki bu da muhtemelen İran olacaktır. Bizim şuanda Türkiye makarna sektörü olarak Irak’ın ithalatından yüzde 68 pay alıyoruz. Ülkenin pazar lideri konumundayız. Bu tamamen elimizden gitmiş olacak. Irak sektör olarak bizim açımızdan 5.inci büyük pazarımız ve sektörümüzü oldukça kötü etkileyecek. Sektöre olumsuz yansıyacaktır.

Dernek olarak Dış İşleri ve Ticaret Bakanlıkları nezdinde girişimlerde bulunuyoruz. Ama bu mutlaka politik olarak girişimlerde bulunarak çözülmesi gereken bir konudur. Çünkü bizim sektör olarak yapabileceklerimiz kısıtlı. Maalesef duyumlarımız bunun kademeli olarak tüm işlenmiş tarım ürünlerinin ithalatına yönelik olacağı yönünde. Bunun için önceden bu işin önlem ve tedbirlerinin alınması gerek. Bu işten sadece makarnacı değil bu işin nakliyesini yapandan tutun çiftçisine kadar 10 binlerce insan olumsuz etkilenecek. Bölgede ciddi bir istihdam sorunu yaratabilir. Bunun ivedilikle ele alınması gereken bir konu olarak görüyoruz.

Bu uygulamadan dolayı makarna ihracatında yüzde 7-8 gibi bir düşüş olacağını tahmin ediyoruz. Aslında bu yılın ilk 5 ayında geçen seneye göre göre ihracatımızda yüzde 8’e yakın bir artış oldu. Bu artışın Irak pazarının kaybedilmesiyle yıl sonuna kadar bu artışın kaybolacağını belki de geçen yılın rakamlarının altına ineceğini düşünüyorum.

Öte yandan bu yılın ilk 5 ayında 428 bin ton makarnalık durum buğdayı ithalatı yapıldı. Kanada, Kazakistan, Rusya ve Meksika gibi ülkelerden ithalat yapılıyor. Yılsonuna kadar 300 bin ton civarı bir durum buğdayı ithalatı yapılacaktır. Bu yıl 700 bin tonun üzerinde bir makarnalık buğday ithalatı söz konusu olacak. Bu iç piyasa için değil daha çok ihracatta kullanılmak için alınıyor. İç piyasanın ithalata ihtiyacı yok.

Dünya makarna ihracatında ülke olarak ikinci sıradayız. Ve sektör olarak bu buğdaya ciddi olarak ihtiyacımız var. 160 ülkeye ihracat yapıyoruz. Çiftçilerimizin makarnalık buğdaya yönelerek devletimizin de bunu pozitif yönde destekleyerek ithal ettiğimiz ürünleri biz Türkiye’den karşılamak isteriz. 700 bin ton buğday için dövizin yurt dışına değil de ülkede kalmasını isteriz. Bu paralar çiftçimizin cebine girse ne kadar güzel olur.

Kontrol edin

TUNUS’TA EKMEK, MAKARNA VE BİSKÜVİ

Tunus, Kuzey Afrika’da, Akdeniz’e kıyısı olan bir Arap İslam ülkesidir. Batısında Cezayir, doğusunda Libya ve …