TUNUS’TA EKMEK, MAKARNA VE BİSKÜVİ

Tunus, Kuzey Afrika’da, Akdeniz’e kıyısı olan bir Arap İslam ülkesidir. Batısında Cezayir, doğusunda Libya ve Akdeniz, Kuzeyinde de Akdeniz yer alır. Ülkenin güney kısmını Büyük Sahra Çölü kaplar.2019 yılı sayımına göre ülkenin nüfusu 11 milyon 785 bine ulaşmış durumda. Tunus halkının %99 kadarı Müslüman’dır ve Arapça konuşur. Ülkenin güneyinde yaşayanlar Berberice konuşur. Bu kesim Müslüman nüfusun %1’i kadardır. Ülkedeki yabancılar genellikle Fransız veya İtalyan’dır.

Tunus, Kuzey Afrika’daki ikinci güçlü ülke olarak değerlendirilmektedir. Ülkede, imalat sanayi üretiminin yüzde 16,6’sını gıda sanayi teşkil etmektedir. Devlet, sanayileşme politikasında önceliği tarım ürünlerinin işlenmesine vermiştir. Buradaki hedef, yakın zamana kadar her türlü gıda maddesini ithal eden ülkenin, öncelikle bu sektörde kendine yeterli olması ve daha sonra makarna, kuskus, domates salçası, margarin, zeytinyağı gibi temel gıda maddelerini ihraç edebilmesidir. Ancak ülke özellikle tahıl üretiminde henüz kendine yeter seviyeye ulaşamamıştır.

Kuzey Afrika ülkelerinde, hububat kaynaklı gıda ürünleri, özellikle de makarna türevleri yaygın olarak tüketilmektedir. Afrika’nın orta kısımlarında ise kuraklığın, iç savaşların ve tarım politikasındaki hataların bir sonucu olarak günümüz koşullarında bir beslenme kültüründen söz etmek pek mümkün olamamaktadır. Ancak makarna ve bisküvi, bu bölgelerin birçoğunda yaşanan açlık sorunun kısa süreli çözümünde, önemli bir yere sahip olabilir.

Afrika kıtası geniş bir alandan ve birbirinden farklı kültürleri barındıran bir coğrafyadan oluşmaktadır. Bu yüzden gıda tüketimi de Akdeniz’e kıyısı olan Kuzey Afrika bölgelerinde, Afrika’nın orta kesimlerinde ve Güney Afrika ülkelerinde birbirinden farklılaşmaktadır. Akdeniz’e kıyısı olan Kuzey Afrika ülkelerindeki beslenme kültüründe, balık ve et ürünleri ile baharat çeşitliliği ön plana çıkmaktadır. Hububat kaynaklı gıda ürünleri, özellikle de makarna türevleri bu bölgelerde yaygın olarak tüketilmektedir.

Afrika, yüzölçümü ve nüfus yoğunluğu açısından dünyanın en büyük ikinci kıtasıdır. 30,8 milyon kilometrekarelik alanı ile dünya yüzölçümünün %6’sını ve dünya üzerindeki toprakların %24,4’ünü kapsıyor. 1 milyar 300 milyona yaklaşan nüfusuyla dünya nüfusunun %15’ini barındırıyor. Dünya nüfusunun yıldan yıla artmasındaki en önemli aktörü Asya ve Avrupa ülkeleri olsa da Afrika ülkelerindeki doğurganlık oranının fazla olması da dünya nüfusunun artmasına sebep olmaktadır. Afrika ülkeleri nüfusu 2018 yılı itibariyle 1.3 milyona yaklaşmıştır.

Tunus genel olarak bir tarım ülkesidir. Ülke topraklarının %55’i tarıma elverişlidir. Ancak bu alanın % 35’i ekilebilir topraklardan oluşmaktadır. Tunus, zeytincilikte dünyadaki ilk 10 ülkeden biridir. Sanayi faaliyetleri pek gelişmemiştir. Ancak deri, kâğıt, gıda, elişi gibi hafif sanayi kollarının önemli etkinliği vardır. Bunun yanı sıra, petrol, selüloz, çelik, elektrikli ev aletleri üretimi de bulunmaktadır. Ülkede son yıllarda gelişen turizm olgusu, bu alanda yatırımların artmasına neden olmuştur. Bu yüzden de, ülkeye gelen turist sayısında önemli artışlar yaşanmıştır. 1350 kilometrelik sahil şeridine sahip olan Tunus’ta balıkçılık sektörünün önemi çok büyüktür. Devlet bu önemi, limanlar yaparak ve sektördeki yatırımlara mali teşvikler sağlayarak göstermektedir.

Tunus Türk insanının asla yabancılık çekmeyeceği belli ülkelerden biridir. 314 senelik Osmanlı hakimiyeti ülkede kendini gösteriyor. Tunus mutfağı, Kuzeybatı Afrika ülkelerinin hemen hepsi gibi kendi özelliklerini taşıyan tipik bir mutfaktır. Tunuslular sabah kahvaltısında sütlü kahve içer, yanında reçel ve tereyağı sürülmüş ekmek yerler. Bu onlara Fransızlardan kalmış bir alışkanlıktır. Kendi ekmek çeşitlerini oluşturmakta başarılı olan Tunuslular diğer Mağrip ülkeleri gibi tam tahıl unu ve buğday unundan yapılan tavada da kızartılarak pişirilebilen düz ekmekleri tercih etmektedirler. Zaman zaman mayalı hamurdan da yapılan bu ekmekler kabarık olarak da tercih edilmektedir.

Mağrip ülkelerinin ortak yemekleri olan kuskusun hazırlanışı bile Tunus’ta kendine özgüdür. Tunus Mutfağı, kuzu eti, koyun eti, balık, deniz mahsulleri ve sebzeye dayanır. İtalyanların etkisiyle makarna çeşitlerinin Tunus mutfağında önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Öğle yemekleri akşam yemeklerine göre daha ağır olan Tunuslular bu öğünde genellikle kuskus, tajin veya makarna çeşitleri tüketirler. Tunus mutfağının en bilinen yemeği, adı bize hiç de yabancı olmayan kuskustur. Türk mutfağındaki alışılageldik kuskus yemeği hazırlamanın çok dışında bir tarifle hazırlanan kuskus, genellikle ızgara ya da tavada hazırlanmış bir çeşit baharatlı sosis olan Merguez ile birlikte tüketilir. Bilindiği gibi dünyada kişi başı makarna tüketiminde İtalya, 26 kilogramla ilk sırada yer almaktadır. İtalya’yı 13 kilogramla Venezüella ve 11,7 kilogramla Tunus izlemektedir. 2010 verilerine göre yıllık 110 bin ton makarna üreten Tunus, sanayileşme politikasında önceliği tarım ürünlerinin işlenmesine vermiştir. Buradaki hedef, yakın zamana kadar her türlü gıda maddesini ithal eden ülkenin, öncelikle bu sektörde kendine yeterli olması ve daha sonra makarna ve kuskus gibi temel gıda maddelerini ihraç edebilmesidir. Bu alandaki büyüme devam etmektedir.

Tunusluların en tipik yemeklerinden biri “Brique” dedikleri, Türkiye’deki çiğ böreğe benzeyen börektir. Bu börek için; yufka ince olarak açılır ve bir tatlı tabağı büyüklüğünde kesilerek içine kıymalı iç konmaktadır. Bu arada tavada bol sıvıyağ kızdırılır ve böreğin içine bir yumurta bütün olarak kırılarak kapatılıp hemen kızgın yağa atılır. Brique iki ucundan tutularak yenir. İyi pişen bir Brique’te yumurtanın beyazının pişip, sarısının akıcı kalması gerekmektedir. Bu arada zeytini, bademi ve hurmayı da unutmamak gerekir. Tunuslular badem ve hurma ile çok değişik tatlılar ve kurabiyeler yaparlar. Tunus’un dünya bisküvi ithalatına uyguladığı gümrük vergisi oranları ortalama yüzde 36 seviyelerinde bulunuyor.

Tarım sektörü Tunus’un en önemli sektörlerinden biri olup, ülke ekonomisindeki yeri GSYİH olan %9’luk katkısı ve toplam ihracattaki %6’lık payı ile tartışılmaz durumdadır. Toplam tarım ve gıda ürünleri ihracatı yaklaşık 1 milyar dolardır. Tunus gıda maddeleri ile ilgili kendi kendine yeter bir ülke konumuna gelmiş olup, stratejik tarım ürünlerinin üretimi ve tüketimi arasındaki fark giderek azalmaktadır.

Tunus gıda maddeleri ithal ettiği gibi, aynı zamanda önemli bir tarım ürünleri (özellikle zeytinyağı) ihracatçısıdır. Tunus’ta üretilen zeytinyağının, yıllık üretim miktarına bağlı olarak yaklaşık % 75’lik kısmı ihraç edilmektedir. Tunus dünyada zeytinyağı üretiminde, AB’den sonra ikinci büyük üreticidir. Zeytinyağı ihracatı toplam tarım ürünleri ihracatının % 25’ine karşılık gelmektedir. Tunus zeytinyağı ihracatının % 70’ini İtalya ve ABD’ye gerçekleştirmektedir.

Tunus’ta 8,575 milyon hektarlık bir tarım alanı vardır. Bu alanın 4,9 milyon hektarlık kısmı kullanılır durumdadır. Tunus’ta ekilebilir alanın % 90’nı özel sektöre aittir. Kamuya ait olan kısım ise uzun vadelerle kiralanmaktadır. Hububat üretimi tarım alanlarının 1,3 milyon hektarlık kısmını kaplamaktadır, bu miktar geçen yıllardaki 1,6 milyon hektarlık alanın altında kalmaktadır. Avrupa (Fransa ve İtalya) ile Karadeniz Ülkeleri (Ukrayna ve Rusya) önemli tedarikçileri olmuştur. Tunus’ta devlet eli ile yapılan ithalatta genellikle fiyat esas alınıp, kalitesiz ürün ithal edilmektedir. Bu da imalatçılar tarafından şikayetlere neden olmaktadır. Temel politika üretimi artırarak ülkenin hububat ihtiyacını karşılamak ve ithalatı azaltmaktır. Kendi kendine yeter olma seviyesi olan 2,7 milyon ton üretime ulaşmak temel amaçtır.

Amerikan Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi’nin (USDA FAS) verilerine göre, Tunus’un buğday üretim miktarı 2014/15 sezonunda 1,5 milyon ton, 2015/16 sezonunda 912 bin ton olarak kaydedilmiştir. 2016/17 sezonunda yine 1 milyon ton olarak gerçekleşen buğday üretimini 2017/18 sezonunda da ise 1,2 milyon tona yükselmiştir.

Kontrol edin

Türkiye Makarna Pazarı

Büyüklüğü 1 milyar doları bulan Türk makarna sektöründe 24 üretici faaliyet gösteriyor. Üretim ve ihracatında …